Pracodawca dostaje e-ZLA automatycznie na profil płatnika w PUE ZUS. Od tego momentu ma trzy obowiązki: wypłacić świadczenie za pierwsze 33 dni (14 dla osób 50+), prawidłowo je rozliczyć oraz — po dłuższej chorobie — skierować pracownika na badania kontrolne.
Liczba zgłaszanych ubezpieczonych decyduje o tym, kto wypłaca zasiłek od 34. dnia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Które obowiązki są bezwzględne, a które zależą od wielkości firmy.
- Kiedy zasiłek wypłaca pracodawca, a kiedy ZUS.
- Jak wygląda kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnienia.
- Kiedy badania kontrolne są obowiązkowe i kto za nie płaci.
- Czego pracodawcy nie wolno wobec pracownika na zwolnieniu.
Najważniejsze w skrócie
- e-ZLA trafia na profil płatnika automatycznie — pracownik nic nie dostarcza.
- Wynagrodzenie chorobowe: 33 dni w roku; 14 dni dla osób po 50. roku życia.
- Zasiłek wypłaca płatnik zgłaszający powyżej 20 ubezpieczonych; poniżej — ZUS.
- Kontrolę wykorzystania zwolnienia może prowadzić płatnik powyżej 20 ubezpieczonych.
- Po ponad 30 dniach niezdolności badania kontrolne są obowiązkowe i płatne przez pracodawcę.
Trzy obowiązki podstawowe
- 33 dni — wynagrodzenia chorobowego
- 20 — próg liczby ubezpieczonych
- 30 dni — próg badań kontrolnych
- Wypłata wynagrodzenia chorobowego. Za pierwsze 33 dni niezdolności w roku (14 dni dla osób 50+), ze środków własnych.
- Rozliczenie z ZUS. Przekazanie danych i dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do zasiłku.
- Badania kontrolne. Skierowanie po niezdolności trwającej ponad 30 dni, na koszt pracodawcy.
Kto wypłaca zasiłek
| Liczba zgłaszanych ubezpieczonych | Kto wypłaca zasiłek od 34. dnia |
|---|---|
| powyżej 20 | pracodawca jako płatnik, z rozliczeniem w składkach |
| do 20 | ZUS |
Stan zatrudnienia ustala się na określony dzień roku, zgodnie z przepisami. Zmiana progu w trakcie roku nie zmienia zasad obowiązujących w danym roku kalendarzowym.
Kontekst. Przy płatniku poniżej progu pracodawca nadal wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 lub 14 dni. Różnica dotyczy wyłącznie zasiłku od 34. lub 15. dnia.
Kontrola wykorzystania zwolnienia
Pracodawca zgłaszający powyżej 20 ubezpieczonych może kontrolować prawidłowość wykorzystania zwolnienia przez pracownika. Płatnik poniżej progu może wystąpić o kontrolę do ZUS.
Co się zmieniło od 13 kwietnia 2026
Ciężar dowodu przeszedł na organ. Aby zakwestionować prawo do zasiłku, trzeba wykazać, że aktywność pracownika pogorszyła stan zdrowia albo wydłużyła leczenie.
Zwykłe czynności dnia codziennego — zakupy, wizyta u lekarza — nie stanowią naruszenia. Zakazana pozostaje praca zarobkowa oraz aktywność sprzeczna z celem zwolnienia.
Dla pracodawcy oznacza to wyższy próg dowodowy przy kwestionowaniu zwolnień.
Badania kontrolne
Po niezdolności trwającej dłużej niż 30 dni pracodawca ma obowiązek skierować pracownika na badania kontrolne przed dopuszczeniem do pracy.
| Element | Zasada |
|---|---|
| Kto kieruje | pracodawca |
| Kto ponosi koszt | pracodawca |
| Kiedy | przed dopuszczeniem do pracy |
| Skutek pominięcia | niedopuszczalne dopuszczenie do pracy |
Dopuszczenie pracownika bez aktualnego orzeczenia to naruszenie obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Czego pracodawcy nie wolno
- Żądać informacji o rozpoznaniu — ani od pracownika, ani od lekarza.
- Wymagać pracy w okresie zwolnienia, także zdalnej.
- Wywierać presji, by pracownik zrezygnował ze zwolnienia.
- Wypowiedzieć umowy w okresie chronionym usprawiedliwioną nieobecnością.
Uwaga. Polecenie pracy zdalnej pracownikowi na zwolnieniu naraża obie strony: pracownika na utratę zasiłku, pracodawcę na zarzut naruszenia przepisów o czasie pracy i obowiązkach wobec pracownika.
Organizacja pracy podczas nieobecności
Obszar, w którym pracodawca ma pełną swobodę — i w którym warto działać zawczasu:
- zastępstwo wewnętrzne albo umowa na zastępstwo,
- przesunięcia w grafiku, z zachowaniem przepisów o czasie pracy,
- przekazanie obowiązków i dostępów,
- planowanie długoterminowe przy chorobie przewlekłej pracownika.
Umowa na zastępstwo zawierana jest na czas usprawiedliwionej nieobecności konkretnego pracownika i wygasa z jego powrotem.
Nieprawidłowości i ich skutki
| Nieprawidłowość | Konsekwencja |
|---|---|
| Niewypłacenie wynagrodzenia chorobowego | odsetki, postępowanie PIP |
| Błędne rozliczenie zasiłku | korekta, ewentualny zwrot |
| Dopuszczenie do pracy bez badań kontrolnych | naruszenie przepisów BHP |
| Wypowiedzenie w okresie chronionym | roszczenie pracownika, spór sądowy |
| Presja na rezygnację ze zwolnienia | postępowanie PIP, ewentualne roszczenia |
Warto zapamiętać
- e-ZLA trafia na profil płatnika automatycznie — nie czekaj na dokument od pracownika.
- Pierwsze 33 dni w roku (14 dla 50+) finansuje pracodawca, niezależnie od wielkości firmy.
- Zasiłek od 34. dnia wypłaca płatnik powyżej 20 ubezpieczonych, w przeciwnym razie ZUS.
- Od 13 kwietnia 2026 r. zakwestionowanie zwolnienia wymaga wykazania szkodliwości aktywności.
- Po ponad 30 dniach niezdolności badania kontrolne są obowiązkowe i opłaca je pracodawca.
Chcesz poznać stronę pracownika?
Ochrona przed wypowiedzeniem, tajemnica rozpoznania i urlop a choroba. Zobacz prawa pracownika →
Przeczytaj też
- Obowiązki pracodawcy po otrzymaniu e-ZLA — krok po kroku
- Płatnik składek a wypłata zasiłku — kto płaci
Źródła
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Państwowa Inspekcja Pracy
- Zmiany w kontroli zwolnień od 13 kwietnia 2026 r. — ZUS
- Internetowy System Aktów Prawnych
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 7 sierpnia 2026 r. — obowiązki płatnika sprawdzaj na zus.pl i pip.gov.pl. W przygotowaniu tego materiału wykorzystano narzędzia sztucznej inteligencji; treść została zweryfikowana redakcyjnie w oparciu o wskazane źródła.