Od zasiłku chorobowego nie pobiera się żadnych składek — ani emerytalnej, rentowej i chorobowej, ani zdrowotnej. Zasiłek nie jest wynagrodzeniem za pracę, więc nie stanowi podstawy wymiaru składek. Pobiera się od niego wyłącznie zaliczkę na podatek dochodowy.
Brzmi korzystnie, ale nie jest. Składki zostały już odliczone wcześniej — przy ustalaniu podstawy wymiaru, ryczałtowym potrąceniem 13,71%. Do tego przy zasiłku zwykle nie stosuje się kosztów uzyskania przychodu, a kwota zmniejszająca podatek nie działa automatycznie. Dlatego kwota na koncie potrafi być niższa, niż wynika z prostego przemnożenia podstawy przez 80%.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego zasiłek chorobowy nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne.
- Jak liczona jest zaliczka na podatek dochodowy od zasiłku i kto ją pobiera.
- Czym różni się pod względem podatkowym wynagrodzenie chorobowe od zasiłku.
- Skąd bierze się rozbieżność między kwotą brutto zasiłku a przelewem na konto.
- Jak zasiłek trafia do PIT-11A albo PIT-11 i co z tym zrobić w rozliczeniu rocznym.
Najważniejsze w skrócie
- Zasiłek chorobowy nie jest oskładkowany — nie potrąca się od niego ani składek społecznych, ani zdrowotnej.
- Zasiłek jest opodatkowany na zasadach ogólnych — płatnik pobiera zaliczkę na PIT przy wypłacie.
- Wynagrodzenie chorobowe za pierwsze dni choroby jest wolne od składek społecznych, ale podlega składce zdrowotnej.
- Przy zasiłku nie stosuje się pracowniczych kosztów uzyskania przychodu, a kwotę zmniejszającą trzeba zgłosić płatnikowi.
- Zasiłek wypłacony przez ZUS trafia do informacji PIT-11A, wypłacony przez pracodawcę — do PIT-11.
Dlaczego od zasiłku nie ma składek na ubezpieczenia społeczne
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód ze stosunku pracy. Zasiłek chorobowy takim przychodem nie jest — to świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wypłacane właśnie dlatego, że pracownik z powodu choroby nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia.
Nie da się jednocześnie pobierać świadczenia z ubezpieczenia i opłacać od niego składki na to samo ubezpieczenie. Byłoby to obciążenie świadczenia, które ma zastąpić utracone zarobki.
Skutek praktyczny jest taki, że okres pobierania zasiłku nie zwiększa kapitału emerytalnego. Nie oznacza to jednak przerwy w ubezpieczeniu — stosunek pracy trwa, a okres choroby liczy się do stażu pracy.
Składki już zostały odjęte. Podstawa wymiaru zasiłku to wynagrodzenie pomniejszone o 13,71% — czyli o składki finansowane przez pracownika. Nie odejmuje się ich drugi raz. Szczegóły opisaliśmy w artykule o podstawie wymiaru zasiłku.
Składka zdrowotna — tu przebiega główna różnica
Składka zdrowotna to punkt, w którym wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy zachowują się inaczej, choć oba dotyczą tej samej choroby i tego samego zwolnienia.
| Świadczenie | Składki społeczne | Składka zdrowotna | Zaliczka na PIT |
|---|---|---|---|
| Wynagrodzenie za pracę | tak | tak | tak |
| Wynagrodzenie chorobowe (pierwsze dni choroby) | nie | tak | tak |
| Zasiłek chorobowy | nie | nie | tak |
| Zasiłek opiekuńczy i macierzyński | nie | nie | tak |
Wynagrodzenie chorobowe pozostaje przychodem ze stosunku pracy wypłacanym przez pracodawcę na podstawie Kodeksu pracy. Dlatego składka zdrowotna jest od niego naliczana, mimo że składki społeczne już nie.
Zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego i podlega zwolnieniu ze składki zdrowotnej. To dlatego przejście z wynagrodzenia chorobowego na zasiłek — zwykle po 33 dniach choroby w roku, a po 50. roku życia po 14 dniach — potrafi nieznacznie podnieść kwotę netto za dzień, mimo że procent podstawy pozostaje ten sam.
Zaliczka na podatek dochodowy — jak działa
Zasiłek chorobowy jest opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Zaliczkę pobiera płatnik — czyli ten, kto wypłaca świadczenie.
| Kto wypłaca | Kto pobiera zaliczkę | Charakter przychodu |
|---|---|---|
| Pracodawca zgłaszający powyżej 20 ubezpieczonych | pracodawca | wykazywany odrębnie od wynagrodzenia |
| ZUS | ZUS jako organ rentowy | świadczenie z ubezpieczenia społecznego |
Zaliczka liczona jest według skali podatkowej — w praktyce najczęściej według stawki pierwszego progu. Płatnik zaokrągla podstawę opodatkowania i samą zaliczkę do pełnych złotych.
Dwa elementy, które przy wynagrodzeniu obniżają zaliczkę, przy zasiłku zwykle nie działają:
- Koszty uzyskania przychodu — pracownicze koszty ryczałtowe nie mają zastosowania do zasiłku, bo nie jest to przychód ze stosunku pracy.
- Kwota zmniejszająca zaliczkę — ZUS stosuje ją tylko wtedy, gdy świadczeniobiorca złoży odrębne oświadczenie. Bez niego zaliczka jest pobierana w pełnej wysokości.
Oświadczenie o kwocie zmniejszającej. Gdy zasiłek wypłaca ZUS, kwota zmniejszająca nie przenosi się automatycznie z PIT-2 złożonego u pracodawcy. Trzeba ją zgłosić w ZUS. Bez tego nadpłata wraca dopiero w zeznaniu rocznym — przy kilkumiesięcznej chorobie to kwota zamrożona na rok. Wzory oświadczeń są dostępne na zus.pl.
Wynagrodzenie chorobowe kontra zasiłek — pełne porównanie
To zestawienie odpowiada na większość pytań zadawanych przy pierwszym dłuższym zwolnieniu.
| Kryterium | Wynagrodzenie chorobowe | Zasiłek chorobowy |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Kodeks pracy | ustawa zasiłkowa |
| Kto finansuje | pracodawca | Fundusz Ubezpieczeń Społecznych |
| Okres | pierwsze 33 dni w roku, 14 dni po 50. roku życia | po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego |
| Składki emerytalna i rentowa | nie są naliczane | nie są naliczane |
| Składka chorobowa | nie jest naliczana | nie jest naliczana |
| Składka zdrowotna | naliczana | nie jest naliczana |
| Zaliczka na PIT | pobierana | pobierana |
| Koszty uzyskania przychodu | stosowane | zwykle niestosowane |
| Kwota zmniejszająca zaliczkę | z PIT-2 u pracodawcy | wymaga oświadczenia u płatnika zasiłku |
| Źródło przychodu w PIT | stosunek pracy | inne źródła |
| Informacja roczna | PIT-11 | PIT-11A z ZUS lub PIT-11 od pracodawcy |
Sposób liczenia samej kwoty jest w obu przypadkach identyczny — ta sama podstawa wymiaru, ten sam dzielnik 30, ta sama stawka procentowa. Różnice zaczynają się dopiero na etapie potrąceń.
Przykład wyliczenia od brutto do netto
Poniższe kwoty są wyłącznie przykładowe i służą pokazaniu mechanizmu. Zakładamy podstawę wymiaru 5177,40 zł (co odpowiada stałemu wynagrodzeniu 6000 zł brutto), zasiłek 80% za pełny miesiąc trzydziestodniowy, pierwszy próg skali podatkowej oraz standardowe koszty i kwotę zmniejszającą tam, gdzie mają zastosowanie.
| Pozycja | Wynagrodzenie chorobowe | Zasiłek chorobowy |
|---|---|---|
| Świadczenie brutto (80% podstawy) | 4141,92 zł | 4141,92 zł |
| Składki społeczne | 0,00 zł | 0,00 zł |
| Składka zdrowotna 9% | 372,77 zł | 0,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł | 0,00 zł |
| Podstawa opodatkowania (po zaokrągleniu) | 3892,00 zł | 4142,00 zł |
| Podatek 12% | 467,04 zł | 497,04 zł |
| Kwota zmniejszająca | 300,00 zł | 0,00 zł (bez oświadczenia) |
| Zaliczka po zaokrągleniu | 167,00 zł | 497,00 zł |
| Do wypłaty | 3602,15 zł | 3644,92 zł |
Wynik bywa zaskakujący: zasiłek daje tu wyższą kwotę netto niż wynagrodzenie chorobowe o tej samej wartości brutto, bo brak składki zdrowotnej waży więcej niż utrata kosztów i kwoty zmniejszającej. Po złożeniu oświadczenia o kwocie zmniejszającej różnica na korzyść zasiłku byłaby jeszcze większa.
Proporcje zmieniają się przy innych poziomach wynagrodzenia i przy zwolnieniach niepełnomiesięcznych. Traktuj tę tabelę jako ilustrację kierunku, nie jako kalkulator.
Dlaczego netto nie odpowiada wyliczeniu 80% podstawy
Rozczarowanie kwotą na koncie ma zwykle trzy nakładające się przyczyny, a nie jedną.
Co obniża kwotę wobec oczekiwań
- Podstawa wymiaru jest niższa od brutto o 13,71% składek pracownika.
- Stawka 80% liczona jest od tej obniżonej podstawy, nie od pensji.
- Od wyniku pobierana jest jeszcze zaliczka na podatek dochodowy.
- Brak kosztów uzyskania przychodu podnosi podstawę opodatkowania.
Co działa na korzyść
- Brak składek społecznych i zdrowotnej od samego zasiłku.
- Możliwość złożenia oświadczenia o kwocie zmniejszającej zaliczkę.
- Ewentualna nadpłata zaliczek wraca w rozliczeniu rocznym.
- Płaci się za każdy dzień kalendarzowy zwolnienia, także za weekendy.
Sumarycznie kwota netto zasiłku odpowiada zwykle około 70% dotychczasowego wynagrodzenia netto — mimo że formalnie mowa o 80% podstawy. Konkretne przykłady liczbowe przy różnych pensjach i stawkach 100%, 80% oraz 70% znajdziesz w artykule o tym, ile wynosi zasiłek chorobowy.
PIT-11A, PIT-11 i rozliczenie roczne
Po zakończeniu roku płatnik ma obowiązek przekazać informację o wypłaconych świadczeniach i pobranych zaliczkach.
| Sytuacja w trakcie roku | Dokument | Co z nim zrobić |
|---|---|---|
| Zasiłek wypłacał ZUS | PIT-11A z ZUS | wykazać przychód w zeznaniu rocznym |
| Zasiłek wypłacał pracodawca | PIT-11 od pracodawcy | wykazać przychód w zeznaniu rocznym |
| Zasiłek z ZUS i wynagrodzenie od pracodawcy | PIT-11A oraz PIT-11 | zsumować przychody z obu informacji |
ZUS rozsyła deklaracje podatkowe zwykle od drugiej połowy stycznia, a wysyłka trwa do połowy lutego. Dokumenty są też dostępne na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, w profilu świadczeniobiorcy.
Zasiłek wykazuje się w zeznaniu jako przychód z innych źródeł, a nie ze stosunku pracy — i to niezależnie od tego, kto go wypłacił. Dane z PIT-11A i PIT-11 trafiają do usługi Twój e-PIT, ale odpowiedzialność za poprawność zeznania spoczywa na podatniku.
Sprawdź, czy nie masz nadpłaty. Jeżeli chorowałeś dłużej, a ZUS pobierał zaliczki bez kwoty zmniejszającej, w rozliczeniu rocznym może wyjść zwrot. Warto zestawić PIT-11A z PIT-11 przed wysłaniem zeznania.
Zleceniobiorcy i inne tytuły ubezpieczenia
Zasady opodatkowania są takie same niezależnie od tytułu ubezpieczenia. Zasiłek jest opodatkowany i nieoskładkowany zarówno u pracownika, jak i u zleceniobiorcy czy osoby prowadzącej działalność gospodarczą, o ile przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Różnice dotyczą raczej tego, kto jest płatnikiem i skąd liczona jest podstawa wymiaru. U zleceniobiorców i przedsiębiorców zasiłek wypłaca zwykle bezpośrednio ZUS, więc informacja roczna przychodzi jako PIT-11A.
Osoba prowadząca działalność musi dodatkowo pamiętać, że okres pobierania zasiłku nie zwalnia z rozliczeń wobec ZUS w pozostałym zakresie. Zasady proporcjonalnego pomniejszania składek za miesiąc choroby sprawdzaj na zus.pl — zmieniały się w ostatnich latach.
Mity o podatkach i składkach od zasiłku
| Mit | Jak jest naprawdę |
|---|---|
| Zasiłek chorobowy jest zwolniony z podatku | Podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zaliczkę pobiera płatnik |
| Skoro nie ma składek, to netto równa się brutto | Zaliczka na PIT jest pobierana zawsze |
| Za czas choroby odkłada się emerytura | Zasiłek nie jest podstawą składek emerytalnych |
| Kwota zmniejszająca działa automatycznie w ZUS | Wymaga odrębnego oświadczenia złożonego w ZUS |
| Zasiłku nie trzeba wykazywać w zeznaniu rocznym | Wykazuje się go jako przychód z innych źródeł |
| Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek są rozliczane tak samo | Różni je składka zdrowotna, koszty i źródło przychodu |
Najkosztowniejszy jest mit o automatycznej kwocie zmniejszającej. Nie powoduje błędu w zeznaniu, ale przez cały rok zmniejsza comiesięczny przelew.
Warto zapamiętać
- Zasiłek chorobowy nie podlega żadnym składkom — ani społecznym, ani zdrowotnej — bo nie jest przychodem ze stosunku pracy.
- Podatek jest pobierany zawsze: płatnik potrąca zaliczkę na PIT przy każdej wypłacie zasiłku.
- Wynagrodzenie chorobowe za pierwsze dni choroby różni się od zasiłku składką zdrowotną i kosztami uzyskania przychodu.
- Kwotę zmniejszającą zaliczkę przy wypłacie z ZUS trzeba zgłosić samodzielnie odrębnym oświadczeniem.
- Zasiłek rozlicza się w zeznaniu rocznym jako przychód z innych źródeł, na podstawie PIT-11A lub PIT-11.
Chcesz zobaczyć konkretne kwoty?
Ile wychodzi przy różnych pensjach oraz stawkach 100, 80 i 70 procent podstawy. Zobacz przykłady wyliczeń →
Przeczytaj też
- Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek — kto płaci i przez ile dni
- Zasiłek chorobowy 100% — kiedy przysługuje pełna stawka
Źródła
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych — zasiłki i deklaracje podatkowe
- Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
- Ministerstwo Finansów — roczne rozliczenie PIT i informacje PIT-11A
- Państwowa Inspekcja Pracy — świadczenia w razie choroby
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Podane kwoty są przykładowe. Stan prawny na 7 sierpnia 2026 r. W przygotowaniu tego materiału wykorzystano narzędzia sztucznej inteligencji; treść została zweryfikowana redakcyjnie w oparciu o wskazane źródła.