Rok 2026 przyniósł trzy zmiany w zwolnieniach lekarskich, które odczuwa pracownik: przeniesienie ciężaru dowodu na ZUS przy kontrolach (13 kwietnia), pełną elektronizację wniosków o zasiłek opiekuńczy (lipiec) oraz szersze uprawnienia orzecznicze ZUS.
Pierwsza jest najważniejsza — zmienia sytuację milionów ubezpieczonych.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Na czym dokładnie polega przeniesienie ciężaru dowodu.
- Które aktywności przestały być kwestionowane, a które nadal są zakazane.
- Co zmieniła elektronizacja wniosku Z-15A.
- Jak działa kierowanie na badanie w miejscu zamieszkania.
- Czego zmiany nie dotknęły.
Najważniejsze w skrócie
- 13 kwietnia 2026 — ciężar dowodu przy kontroli przeszedł na ZUS.
- Zakupy i wizyta u lekarza przestały być traktowane jako naruszenie.
- Praca zarobkowa na zwolnieniu nadal oznacza utratę zasiłku za cały okres.
- Lipiec 2026 — wnioski o zasiłek opiekuńczy w pełni elektroniczne.
- ZUS może kierować na badanie do orzecznika, także w miejscu zamieszkania.
Kalendarium zmian
- 13 IV — nowe zasady kontroli
- VII — elektroniczne wnioski Z-15A
- 3 — zmiany odczuwalne dla pracownika
1. Ciężar dowodu po stronie ZUS
Najważniejsza zmiana. Do 12 kwietnia 2026 r. to ubezpieczony tłumaczył się z aktywności podczas zwolnienia. Od 13 kwietnia ZUS musi wykazać, że dana czynność pogorszyła stan zdrowia albo wydłużyła leczenie.
Przed zmianą
- Pacjent tłumaczył każde wyjście z domu.
- Zakupy bywały kwestionowane.
- Wizyta u lekarza budziła wątpliwości.
- Ryzyko utraty zasiłku przy zwykłych czynnościach.
Po zmianie
- ZUS wykazuje szkodliwość aktywności.
- Zakupy i wizyta u lekarza nie są naruszeniem.
- Zwykłe czynności dnia codziennego dopuszczalne.
- Czynności incydentalne przy istotnych okolicznościach — dopuszczalne.
Uwaga. Zmiana nie znosi zakazów. Praca zarobkowa i aktywność sprzeczna z celem zwolnienia — intensywny wysiłek przy urazie, udział w wydarzeniach po zabiegu — nadal skutkują utratą zasiłku za cały okres.
2. Elektroniczne wnioski o zasiłek opiekuńczy
Od lipca 2026 r. wnioski o zasiłek opiekuńczy można składać w pełni elektronicznie. Wcześniej wniosek składany za pośrednictwem pracodawcy wymagał papierowego oryginału.
Dotyczy to druków Z-15A (opieka nad dzieckiem) i Z-15B (opieka nad innym członkiem rodziny).
Uproszczenie działa po obu stronach: pracownik nie drukuje i nie dostarcza, dział kadr nie archiwizuje papieru. Jeśli Twój pracodawca nadal wymaga papierowego druku, warto zapytać o aktualizację procedury.
3. Szersze uprawnienia orzecznicze
Od 13 kwietnia 2026 r. ZUS może kierować ubezpieczonych na badanie do lekarza orzecznika lub konsultanta — zarówno w wyznaczonej placówce, jak i w miejscu zamieszkania.
| Element | Zasada |
|---|---|
| Kto kieruje | ZUS |
| Gdzie | placówka albo miejsce zamieszkania |
| Skutek niestawiennictwa | możliwa utrata zasiłku |
| Usprawiedliwienie | zgłoś przed terminem, nie po |
To rozwiązanie ma ułatwić weryfikację zasadności długotrwałych zwolnień — także u osób, które ze względu na stan zdrowia nie mogą dojechać do placówki.
Czego zmiany nie dotknęły
Cztery obszary pozostały bez zmian:
- Limit 33 i 14 dni wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy.
- Wysokość świadczeń — 80% podstawy, 100% w określonych przypadkach.
- Okres zasiłkowy — 182 dni, 270 dni przy gruźlicy i w ciąży.
- Limit 60 dni zasiłku opiekuńczego na dziecko do 14 lat.
Zmiany 2026 dotyczyły procedur i kontroli, nie wysokości ani wymiaru świadczeń.
Co to znaczy w praktyce
| Twoja sytuacja | Co się zmieniło |
|---|---|
| Jesteś na zwolnieniu i musisz wyjść do apteki | to już nie jest naruszenie |
| Opiekujesz się chorym dzieckiem | wniosek złożysz w pełni elektronicznie |
| Masz długotrwałe zwolnienie | ZUS może wezwać na badanie, także do domu |
| Pracujesz zdalnie na zwolnieniu | nadal utrata zasiłku za cały okres |
Warto zapamiętać
- Od 13 kwietnia 2026 r. to ZUS wykazuje, że aktywność zaszkodziła leczeniu.
- Zakupy, wizyta u lekarza i zwykłe czynności nie stanowią naruszenia.
- Praca zarobkowa na zwolnieniu nadal oznacza utratę zasiłku za cały okres.
- Od lipca 2026 r. wnioski o zasiłek opiekuńczy są w pełni elektroniczne.
- Wysokość świadczeń i limity dni pozostały bez zmian.
Chcesz poznać pełne zasady kontroli?
Kto kontroluje, co grozi za naruszenie i jak się odwołać. Zobacz, co wolno na L4 →
Przeczytaj też
- Wyjazd za granicę na L4 — czy wolno i na jakich zasadach
- Utrata zasiłku po kontroli ZUS — zwrot, odsetki, raty
Źródła
- Zmiany w kontroli i wykorzystywaniu zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r. — ZUS
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Internetowy System Aktów Prawnych
- Państwowa Inspekcja Pracy
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 7 sierpnia 2026 r. — aktualne przepisy sprawdzaj na zus.pl. W przygotowaniu tego materiału wykorzystano narzędzia sztucznej inteligencji; treść została zweryfikowana redakcyjnie w oparciu o wskazane źródła.